Bijna alles wat ik in mei schreef over het jongste album van The National, het onvolprezen High Violet, sta ik nog steeds achter. Nog nooit hoorde ik zo’n subtiel album, een prachtplaat met zo veel nuances en details, een meesterwerk vol contrast en vol emoties. Ik moet oppassen dat ik niet ga overdrijven, maar dat High Violet de beste plaat van 2010 is kan ik met honderd procent zekerheid zeggen.

Misschien dat mijn enthousiasme voor het in mei uitgekomen High Violet mijn blik op de onlangs uitgebrachte expanded edition benevelt. Normaal ben ik toch wel enigszins verontwaardigd als een band een paar maanden na hun albumrelease alweer met een expanded, extended of limited edition komt, vol met matige B-sides en overbodige live-nummers om het net verkregen succes om te zetten in cijfers met veel nullen en klinkende munten. Zelfs als zo’n bonus-CD wél relevant blijkt te zijn – zoals bij Deerhunter’s Microcastle of Disintegration van The Cure – blijft het moeilijk om een licht gevoel van onvrede te verkroppen. Maar bij The National lijkt het geen enkele moeite om in te denken de groep als een soort Sinterklaas ons nog acht nummers cadeau geeft om de kerstdagen van een soundtrack te voorzien. ‘Dank u, Sinterklaasje!’ Slechts voor de objectiviteit van Beautiful Freaks heb ik geprobeerd enkele kritische kanttekeningen te plaatsen bij deze nieuwe release van The National.

Nu hoort The National’s expanded edition van High Violet duidelijk in de laatste categorie. We horen drie sterke live-tracks, een nummer dat The National al speelden in Tivoli en op Haldern Pop en een andere versie van ‘Terrible Love’, een van de sterkste tracks op het originele album.

Zoals High Violet opende met ‘Terrible Love’, zo doet ook de bonus disc dat. Maar waar het origineel letterlijk een ruwe diamant was, rauw en onaf, maar zo puur en intens, klinkt deze versie verzorgd en voller, gevuld met strijkers en een xylofoontje. Op het youtube-filmpje zien we een kijkje achter de schermen, waar de stemming vrolijk is. Doordat ‘Terrible Love’ inmiddels al in mijn geheugen gegrift stond als een duister en depressief nummer krijgt deze frivole versie een beetje een wrange nasmaak. Het melige gevoel van die paar seconden die voorafgaan aan het nummer lijken haast te suggereren dat Matt Berninger en de rest van de band het niet menen.

De blazers die ‘Wake Up Your Saints’ laten eenzelfde opgewekte stemming horen. Blijkbaar maakt geld wel gelukkig. Maar bij ‘Wake Up Your Saints’ heeft dit gevoel iets veel natuurlijkers, wat het nummer ten goede komt. We horen Berninger niet meer over vrolijke violen heen zingen hoe hij door drugs en liefdesproblemen niet meer in slaap kan vallen, maar luisteren naar een totaalplaatje dat een glimlach tevoorschijn tovert en tegelijkertijd een goed liedje is. Toch is het te hopen dat dit niet de richting is die The National op wil gaan.

Wat dat betreft klinkt ‘You Were a Kindness’ een stuk hoopvoller. Een neerslachtig nummer zoals we van The National kunnen verwachten, waarbij alles klopt. De schaarse muzikale begeleiding, de diepe stem van Berninger die in mijn verbeelding altijd uit de keel van een betraand gezicht komt en een prachtige tekst. ‘You were a kindness when I was a stranger,’ zingt Berninger en het lijkt erop dat ‘You Were a Kindness’ verdergaat waar ‘Terrible Love’ ophield. En dan heb ik het nog niet over de zorgvuldig geplaatste koortjes en het bescheiden orgel, die het nummer afmaken, het toefje slagroom in een dampende mok chocolademelk die hoort bij een koude winternacht.

Ook ‘Walk Off’ en ‘Sin-Eaters’, twee B-kantjes, de laatste afkomstig van de single ‘Bloodbuzz Ohio’ zijn sterke nummers met bijna alles wat The National zo’n geweldige band maakt. Hoewel ‘Sin-Eaters’ niet voor niks een B-side is zou ‘Walk Off’ niet misstaan hebben op High Violet zelf.

Het hoogtepunt van High Violet‘s expanded edition vinden we pas op het einde, in de vorm van drie schitterende live-tracks die allemaal op een bepaalde manier anders zijn dan het origineel. ‘Bloodbuzz Ohio’ wordt een stuk rustiger uitgevoerd met een lichte piano, nauwelijks opvallende drums en sereen en melancholisch meespelende blaasinstrumenten. Al het nerveuze dat de studio-versie had, het zenuwachtige dat Matt Berninger ook tijdens zijn optredens laat zien, lijkt te zijn verdwenen. Als ik deze uitvoering luister zie ik de band liggen in het zachte gras van hun gezamenlijke thuisplaats Ohio, zonder lasten en zorgen, een welverdiende vakantie.

‘Anyone’s Ghost’ daarentegen is live opgepompt tot een popsong met een stevig tempo. Maar ook hier is deze verandering geen achteruitgang. Ik denk dat ‘Anyone’s Ghost’ juist door deze haast punky uitvoering veel meer tot zijn recht komt, namelijk een uitstekend popnummer met hitpotentie.

Zoals het een goed album betaamt komt het prijsnummer pas op het allerlaatst. In dit geval is dat een live-opname van ‘England’, dat ook op High Violet al een van de allermooiste nummers was. Telkens verbaas ik me er weer over hoe een nummer zo melancholisch kan beginnen, groots opgezet en zowel door de orchestrale begeleiding als de tekst over engelen en kerken haast een sacraal gevoel teweegbrengend, en kan eindigen in een agressieve ontlading, een einde waarin álles wordt gegeven. ‘England’ is ook live een nummer waarbij je slechts je adem kan inhouden vanaf de eerste seconde en pas als ook de laatste piano-akkoorden langzaam uitgeklonken zijn diep kan zuchten. Het is een song die live niet alleen mooi maar ook verstikkend is. Het is ongekend hoeveel intensiteit The National weet aan te brengen in een paar minuten, hoe Matt Berninger met een schreeuw vanuit het diepste van zijn hart mensen aan het huilen kan maken van pure gelukzaligheid.

En voor één keer weet ik het zeker: dat alles, die sterke teksten, die schitterende melodieën, die prachtige orchestratie en die overweldigende intensiteit, die zijn belangrijker dan al het geld op de wereld. En dát is de reden dat The National mij alsnog op m’n knieën dwingt en dat het applaus dat we horen als ‘England’ wegvaagt klinkt als de vleugelslag van een vlinder, terwijl het minstens het volume van de meest verwoestende orkaan zou moeten hebben. Dat is de reden dat ik alleen maar kan zeggen: The National flikt ‘t weer.