In april dit jaar brachten The Waterboys de piano-demo’s van de opnamesessies van hun meesterwerk This Is the Sea uit, getiteld In a Special Place. Nooit eerder gehoorde versies van liefdesliedje ‘The Whole of the Moon’, het agressieve ‘Be My Enemy’ of nationaal-melancholische ‘Old England’ laten in de minimale begeleiding de doorleefde stem van Mike Scott uitkomen en geven inzicht in de liedjes. Zo gedreven en groots als This Is the Sea was het niet, maar wel een herinnering daaraan en bovendien een teken van leven van een band die hun beste werken drie decennia geleden maakte. Op die manier was In a Special Place ook een voorbode voor het daadwerkelijke nieuwe album, An Appointment With Mr. Yeats. Een teken voor de terugkeer naar hun roots of in elk geval een soortgelijke kwaliteit.

Over An Appointment With Mr. Yeats kan in elk geval niet gezegd worden dat het een poging is om hun gloriedagen te herleven. Het concept van het album is geheel nieuw en binnen de popmuziek ongehoord en wellicht een taboe. Mike Scott zingt op An Appointment namelijk teksten van de Ierse Nobelprijswinnende dichter William Butler Yeats. Het idee daarvoor ontstond al in 1991, toen The Waterboys speelden op een tribuutconcert aan de dichter in het Abbey Theatre in Dublin, dat Yeats in 1904 had opgericht. Speciaal voor deze gelegenheid zette hij nog vier gedichten van Yeats op muziek (al eerder zong hij Yeats’ ‘The Stolen Child’ op The Fisherman’s Blues). Later bleek dat hij van de genodigde artiesten de enige was met deze aanpak. Terwijl Scott zich druk maakte of de gedichten die hij had gekozen niet ook door andere zangers vertolkt zouden worden, speelden zijn collega’s uiteindelijk hun eigen nummers en begon bij Scott het idee te dagen dat Yeats een hele show verdiende, opgedragen aan zijn gedichten.

Is het gebruik van teksten van anderen een teken van creatieve armoede? Absoluut niet. In elk nummer van het album is duidelijk te horen dat aan iedere tekst aandacht is besteed en dat er veel zaken overdacht zijn. Juist het feit dat Scott een van de bekendste Ierse dichters onder handen heeft genomen legt ook voor hem de lat hoog en dat is te merken aan het resultaat. Het is misschien moeilijk om je eigen gevoelens treffend om te kunnen zetten in muziek, veel moeilijker is het nog om in de huid van een ander te kruipen. Maar Mike Scott is het gelukt. Luister bijvoorbeeld naar ‘Song of the Wandering Aengus’, over een bard die door de Keltische bossen wandelt en daar een takje van een hazelboom verandert in een meisje dat direct tussen de bomen verdwijnt. De sfeer van een sprookje weten The Waterboys tot in de details te vangen, met het dromerige fluitje op het einde, de zachte zang van Katie Kim (een Ierse rock-zanger die op meerdere plekken op het album een prominente rol krijgt), het deinende pianospel en de manier waarop Scott de woorden vormt en uitspreekt, alsof het takjes zijn die elk moment kunnen breken als hij er niet voorzichtig mee omgaat.

Een ander voorbeeld is het venijnige ‘September 1913′, over de teloorgang van Ierland.

Yet they were of a different kind,
The names that stilled your childish play,
They have gone about the world like wind,
But little time had they to pray
For whom the hangman’s rope was spun,
And what, God help us, could they save?
Romantic Ireland’s dead and gone,
It’s with O’Leary in the grave.

Een politieke tekst die door The Waterboys op een bijpassend grimmige manier wordt uitgevoerd, met een Scott die klinkt als Nick Cave, een als een oorlogsmars voortstotend ritme en scheurende gitaarlijntjes. Het is samen met ‘Politics’ een van de meer politiek-georiënteerde teksten van Yeats, die later voor twee termijnen senator van Ierland zou zijn. The Waterboys schakelen moeiteloos over tussen deze bozere liedjes en de poëtische beschrijvingen van bijvoorbeeld ‘A Full Moon in March’ of ‘White Birds’.

Eerlijk is eerlijk; zo vol passie en verscheurende emotie als in oorlogsliedje ‘Red Army Blues’ of het eerdergenoemde ‘Old England’ wordt het nergens. Aan de ene kant is maakt dat An Appointment With Mr. Yeats geen album dat, zoals The Waterboys’ eerdere werk, door merg en been gaat, maar aan de andere kant lijkt dat ook niet het concept van het album te zijn. An Appointment raakt op heel andere punten. Eén van de meest aangrijpende momenten is het één-na-laatste nummer, ‘Let the Earth Bear Witness’, een combinatie van twee van Yeats’ gedichten die Scott maakte naar aanleiding van de protesten van 2009 in Iran. “I realised Yeats’s lyric applies to all freedom fighters, in any culture at any time: by their sacrifice they truly will live forever,” schrijft Scott op de website van The Guardian. De woorden van hoop die hij in het nummer zingt gaan gebukt onder de wetenschap dat duizenden moedige mensen zich hebben opgeofferd voor hun rechten. De woorden van Yeats zijn een eerbetoon aan de mensen in Iran, nu in het Midden-Oosten en alle vrijheidsvechters van alle culturen en alle tijden.

They shall be remembered forever
They shall be alive forever
They shall be speaking forever
The people shall hear them forever

Ook An Appointment With Mr. Yeats is een eerbetoon, aan de dichter zelf. Een album dat de teksten waardig is. The Waterboys is geen groep die zichzelf nog hoefde te bewijzen, maar dit project laat eens te meer zien dat bands ook dertig jaar na dato creatieve hoogtepunten kunnen beleven. Als het laatste sprookjesliedje ‘The Faery’s Last Song’ met een blazende wind en woordeloos gezang van fee Katie Kim wegsterft ontwaak je weer uit een wereld waarin The Waterboys je hebben meegenomen, met hulp van W.B. Yeats. An Appointment With Mr. Yeats is een pastoraal album vol met liefde dat past bij een ouder wordende Mike Scott, maar nog altijd dezelfde kracht en uitstraling heeft als in het verleden.

-- Caspar Jacobs, September 30, 2011